Impulsem do przygotowania projektu „Senior na Uniwersytecie” był konkurs Narodowego Centrum Badań i Rozwoju, który dotyczył rozwoju III Misji Uczelni. Niewiele osób wie, że uczelnie wyższe, poza kształceniem studentów, mają jeszcze jedną misję – misję dzielenia się swoimi zasobami z odbiorcami, tzw. niestandardowymi, czyli z tymi, którzy studentami nie są. Seniorzy to bardzo specyficzna, ale przede wszystkim bardzo chętna do współpracy i działania grupa społeczna. To ludzie, którzy, jak sami o sobie często mówią, „nic nie muszą, ale wszystko mogą” i co najważniejsze, mają bardzo mocno sprecyzowane potrzeby i zainteresowania. Doskonale wiedzą, czego chcą, na jakie zajęcia i aktywności chcą poświęcić swój czas. To cenna wiedza dla wszystkich, którzy chcą podjąć się jakiejkolwiek działalności z tą grupą. Warto tu jeszcze podkreślić, że grupy 60+ są bardzo zróżnicowane pod kątem potrzeb i oczekiwań. Modele organizacji, do których należą, też mają tu decydujące znaczenie i nierzadko dookreślają, a czasem nawet determinują, kierunek proponowanego wsparcia. Doświadczenia Uniwersytetu III Wieku CC, jak również doświadczenia i refleksje wynikające z realizacji innych projektów, pośrednio skierowanych do Seniorów i Seniorek, skłoniły nas do podjęcia decyzji o złożeniu wniosku aplikacyjnego, który spotkał się z bardzo pozytywną oceną ekspercką, i tak rozpoczęła się nasza przygoda z „Seniorem na Uniwersytecie”.

Idea projektu skupiała się na tym, by pobudzić Seniorów i Seniorki do aktywności społecznej, do uświadomienia im, że to gdzie i jak żyją, zależy od nich, że są w stanie wpływać na jakość swojego życia i otoczenia. Zaprosiliśmy do udziału w projekcie różne uniwersytety, z Warszawy, ale i mniejszych miejscowości z Mazowsza.

Warsztaty realizowane w ramach projektu miały na celu zachęcenie do aktywności, nie tylko własnej, fizycznej, ale także aktywności obywatelskiej, społecznej, na rzecz swojej bliższej i dalszej okolicy. Staraliśmy się, aby realizacja projektu przyczyniła się do przywrócenia seniorów do życia społecznego, a tym samym wzmocnienia kapitału społecznego na poziomie lokalnym.  W ramach projektu zaplanowano również wizyty studyjne, które ze względu na sytuację epidemiologiczną zastąpione zostały nagraniami wideo, za pomocą których każde UTW zaprezentowało swoją działalność pozostałym uniwersytetom biorącym udział w projekcie. Tak przygotowany materiał był namiastką prawdziwych odwiedzin w progach uniwersytetów.  Chcieliśmy, by zobaczyli i poznali siebie nawzajem.

Pandemia po części pokrzyżowała nasze plany, bo spotkania bezpośrednie nie mogły być zrealizowane, ale z drugiej strony pobudziła Uczestników i Uczestniczki do wygenerowania pomysłów, które pozwoliły osiągnąć postawione cele. Dzięki uczestnictwu w projekcie Seniorzy i Seniorki mieli możliwość poszerzenia swojej wiedzy, zdobycia nowych doświadczeń, ale przede wszystkim, co być może jest najważniejsze, do aktywnego spędzenia czasu. Towarzystwo i wymiana doświadczeń z innymi Seniorami było bardzo ważne, jednak wartością dodaną spotkań był kontakt z przedstawicielami innych grup/osób, zróżnicowanych np. ze względu na wiek, zawód czy światopogląd. Oferta edukacyjno-warsztatowa, która została przygotowana przez naszych Ekspertów była na tyle różnorodna, że pozwoliła zaktywizować naszych Uczestników i Uczestniczki do działania, skutecznie zintegrowała grupy z nami, tak, że różnymi metodami, w różnych formach udało nam się zrealizować zaplanowane formy wsparcia. Dużą rolę w tym procesie odegrały nasze Partnerki z organizacji partnerskiej projektu – Stowarzyszenia na Rzecz Społeczności Lokalnych AB OVO z Tłuszcza. Ich znajomość środowiska seniorskiego, olbrzymie doświadczenie i zżycie z grupami Seniorów i Seniorek miały olbrzymi wpływ na nasz sukces.

W tym miejscu warto zatem wspomnieć o wadze dobrej współpracy i zaangażowaniu zespołu pracującego przy organizacji zajęć dla Seniorek i Seniorów. Nasz Zespół realizatorski był niewielki, ale bardzo skuteczny. Zaangażowanie, znajomość tematu, doświadczenia w pracy z Seniorami i Seniorkami oraz w realizacji przeróżnych projektów i aktywności sprawiły, że działania zostały zrealizowane, sama praca stanowiła wielką przyjemność i wyposażyła również nas w wiedzę i w przekonanie, że chcieć to móc i że „nic nie musimy, ale wszystko możemy”.

Nasz Zespół to: dwie koordynatorki z Collegium Civitas, które pełniły w projekcie przeróżne role: ewaluatorek, organizatorek, wykładowczyń czy po prostu koleżanek z grup edukacyjnych oraz dwie koordynatorki z Tłuszcza. Eksperckość i wysoki poziom merytoryczny proponowanych aktywności został osiągnięty, dzięki opiece Pani prof. Ireny Pańków, wykładowczyni Collegium Civitas i założycielki UTW CC, przewodniczącej Rady Programowej Projektu. Wspierali nas też koordynatorzy UTW z Tłuszcza, Kobyłki i Łochowa. Dobra współpraca zespołu przełożyła się na dobrą atmosferę podczas warsztatów i komfort Seniorów i Seniorek. Jeśli podczas zajęć widać, że zespół pracujący nad realizacją spotkania jest wobec siebie życzliwy, rozumie się, a to przekłada się na ich sprawną pracę, to można zaobserwować podobne pozytywne emocje wśród uczestników warsztatów.

Warto także wspomnieć, jak ważna jest dobra współpraca zespołu trenerów prowadzących zajęcia. Mimo, że każdy z nich prowadzi warsztaty w swoim zakresie tematycznym, często całkowicie odmiennym od pozostałych, to razem powinni stanowić pewną spójną całość – wynika to choćby z koncepcji projektu i programu kształcenia. Jak to rozumieć? Przyświeca wszystkim jeden cel, pracują nad osiągnięciem efektu zaktywizowania tej samej grupy Seniorów i Seniorek, zatem ich współpraca, np. w postaci wymiany swoich obserwacji na temat poszczególnych grup seniorów, ich specyfiki, może być ogromną wartością z pozytywnym przełożeniem się na jakość kolejnych prowadzonych zajęć. I tak też działo się w naszym projekcie.

A kwestie czysto techniczne, organizacyjne? Są równie ważne – dzięki odpowiedniej organizacji zajęć można wprowadzić atmosferę komfortu, swobody, a to na pewno przełoży się na większą otwartość i aktywność podczas samych zajęć warsztatowych. Dużą pomocą dla trenerów jest obecność koordynatora, który weźmie na siebie wszystkie kwestie organizacyjne. Zarówno pod względem przygotowania sali, sprzętu, wydruku materiałów na zajęcia, zapewnienia dokumentacji potwierdzającej obecność uczestników na warsztatach, itp. Już sama rozmowa z seniorami podczas przerwy jest dużą pomocą, dając trenerowi chwilę oddechu i czas na zregenerowanie sił na następną część zajęć. Dużą rolą koordynatora zajęć jest zadbanie o komfort nie tylko uczestników szkolenia, ale także komfort pracy wykładowcy. Wskazanie drogi do toalety 20 osobom, czy poinformowanie o zmianach, zaproszenie na posiłek – to wszystko powinno znajdować się w obszarze zadań organizatora.

Podsumowując, współpraca i dobra komunikacja to podstawa każdego działania, każdego przedsięwzięcia. Nas połączyły wspólne zainteresowania i wspólny cel, jakim była ciekawość pracy z Seniorami i Seniorkami i poczucie, że wzajemnie możemy sobie dużo dać. I tak też się stało. Nas młodszych inspirowała niezwykła energia i wiedza naszych uczestników, my pobudzaliśmy ich do działań społecznych, pokazywaliśmy, że warto wyjść poza swoją „strefę komfortu”, otworzyć się na inne społeczności i próbowaliśmy przekonać, że niemożliwe nie istnieje.

Najważniejszą rzeczą, przy takich przedsięwzięciach jest to, by BYĆ obecnym, być obok podczas zajęć, pomiędzy nimi, być otwartym na nowe relacje. Dlatego też niezwykle istotne jest mieć czas i chcieć rozmawiać z uczestnikami podczas warsztatów, zajęć projektowych, podczas nagrywania filmów czy też po prostu pozwolić uczestnikom na swobodne wypowiedzi, dać poczucie bezpieczeństwa i empatii. Dzięki projektowi nauczyliśmy się bardzo dużo, poznaliśmy wspaniałych ludzi, co więcej przygotowaliśmy nowe propozycje projektowe dla naszych Seniorów i Seniorek. Udało nam się to, dzięki wnikliwej obserwacji i poznaniu potrzeb i oczekiwań naszych grup uczestników – bo właściwe rozpoznanie i diagnoza to klucz do sukcesu wszelkich proponowanych działań.